Historia

Swoje pasje, a było to malarstwo, rzeźba oraz muzyka ks. Marcin Dubiel zaczął rozwijać od najmłodszych lat. Już w gimnazjum, następnie w seminarium i potem pełniąc posługę kapłańską, w każdej wolnej chwili oddawał się swoim artystycznym zamiłowaniom. A nie zawsze łatwo mu to przychodziło. W kieleckim seminarium zgodnie z przyjętymi sztywnymi zasadami przyszły ksiądz miał się modlić, a nie marnować czasu na malowanie. Mimo to, nieraz potajemnie, z poświęceniem, bez światła oddawał się swojej pasji. Raz przełożeni, innym razem samo życie dbało by tego wolnego czasu nie było zbyt wiele. Nie stanowiło to dla księdza Dubiela wielkiej przeszkody. Zawsze udawało mu się godzić obowiązki i zamiłowania, które się wzajemnie uzupełniały, stając się ożywczą inspiracją dla dalszych działań. Dopiero w późniejszym okresie, a zwłaszcza w czasie pobytu w Cieślinie, gdy miał do pomocy w posłudze duszpasterskiej wikariuszy, mógł bez przeszkód, w każdej wolnej chwili malować, rzeźbić i muzykować. Motorem i źródłem artystycznych działań była dla niego pasja. Miał swój własny styl podobnie jak Nikifor, nie lubił gdy go ktoś porównywał do innych artystów. Za pomocą obrazu pragnął dopowiedzieć to, czego nie potrafią oddać słowa. „Melodia jednej struny” – ks. Marcin Dubiel – Wydawnictwo Graficzne „Akropol” w KrakowieW latach 30-tych XX wieku w pocztówkowej formie został wydany przez Zakłady Graficzne „Akropol” w Krakowie jeden z nielicznych autoportretów artysty „Melodia jednej struny”. Oprócz postaci młodego kapłana przedstawia on szkielet grający na skrzypcach z jedną struną. Mimo znanego motywu – tańca życia ze śmiercią – obraz ten zawiera wiele pytań i wątpliwości, młodzieńczego niepokoju, dwoistości ludzkiej natury, która każe patrzeć do przodu, ale jednocześnie rozglądać się na boki i do tyłu. Twórczość malarska ks. Dubiela zawarta jest głównie w 3 cyklach tematycznych: „Obrzędy religijne ludu polskiego”, „Radości życia codziennego” oraz „Z lat wojny”. Oprócz tego malował obrazy religijne, portrety, pejzaże i martwą naturę. W obrazach religijnych oraz z cyklu „Obrzędy religijne ludu polskiego” przywołując na płótnie postacie świętych, pragnął przekazać swoistą filozofię życia godnego, pełnego pokory wobec fenomenu świata. W cyklu „Radości życia codziennego” poprzez pejzaże chwalił uroki przyrody, różnokolorowy, radosny świat pełen optymizmu, pełen słońca i życia. Podobne ciepło emanuje z licznych portretów dzieci z Cieślina i okolic. Chciał na nich utrwalić dziecięce dobro, które czasem ginie, ale jest w każdym. Z kolei obrazy tworzące cykl „Z lat wojny” mają unikalny, autentyczny i dokumentalny charakter. Są one oskarżeniem hitlerowskiego ludobójstwa. Artysta powraca w nich do bolesnych doświadczeń tamtych dni, pacyfikacji Poręby Dzierżnej, rozstrzelania ludności żydowskiej w Wolbromiu, kopania wspólnego grobu, pamięci rannego partyzanta, ojca Maksymiliana Kolbe, itp. Obraz „Spowiedź rannego partyzanta” przedstawia pełnego werwy i życia leśnego żołnierza, wtedy pod brzozą niemal konającego, któremu ksiądz Dubiel pośpieszył z kapłańską posługą. Inny obraz z tego cyklu „Wyprowadzenie profesorów z UJ” został zamówiony przez Karola Estreichera, by następnie trafić pod Wawel. Płótno przedstawia najboleśniejszy epizod z dziejów polskiej nauki, posępny pochód krakowskich profesorów – inne przypomnienie tamtych bolesnych, wojennych czasów. Ostatnim obrazem z tego cyklu była „Bomba atomowa” stanowiąca wizję ostrzegającą przed groźbą całkowitej zagłady. W okresie styczeń – luty 1981 roku cykl tych obrazów wraz z innymi obrazami zaprezentowany został publiczności w Galerii Sztuki Współczesnej „Propozycje” Stowarzyszenia „Pax” w Krakowie przy ulicy Garbarskiej 9 w ramach wystawy zatytułowanej „Ks. Marcin Dubiel. Malarstwo. „Z minionych lat””. Na wystawie tej prezentowane były następujące prace: I. Cykl: „Z minionych lat…”: Bohaterskie wydarzenia z minionych lat II wojny światowej w 21 obrazach, II. Z cyklu: „Obrzędy religijne ludu polskiego. Wybrane obrazy”: 1. „Pozwólcie dzieciom przyjść do mnie”, 2. „Święcone”, 3. „M. B. Gromniczna”, 4. „Popielec”, 5. „Pogrzeb – pożegnanie z domem”, 6. „Wizyta duszpasterska”, III. Z cyklu: „Obrazy kultowe”: 1. „Cierniem koronowany”, IV. Z cyklu: „Radości życia codziennego”: 1. „Mój ogródek”, 2. „Margaretki i maki”. 3. „Kwiaty w niebieskim flakonie”, 4. „Dęby”, 5. „Pejzaż żniwny”, 6. „Żniwiarze”, 7. „Kopy siana”, V. Z cyklu: „Portrety”: 1. „Portret Haliny”. „Słowo Powszechne” z dnia 24 lutego 1981 roku oceniło wystawiony cykl w następujący sposób: „Doskonała technika malarska, umiejętne operowanie światłem i kolorystyką, a przede wszystkim absolutny autentyzm przedstawionych faktów i scen są niezaprzeczalną zaletą cyklu. Ich autor ksiądz Marcin Dubiel (…) był świadkiem eksterminacyjnych akcji hitlerowskich wobec ludności powiatu olkuskiego. Jego wrażliwość artystyczna nie mogła pozostać obojętna na te wydarzenia dając już w roku 1944 początek malarstwu, które dziś jest historycznym dokumentem i oskarżeniem hitlerowskiego ludobójstwa”. W tym samym roku, z okazji 41 rocznicy przybycia w dniu 14.06.1940 roku z Tarnowa do KL Auschwitz pierwszego transportu więźniów – Polaków cykl „Z lat wojny” obejmujący 23 obrazy był prezentowany w bloku nr 8 oświęcimskiego muzeum. Eksponowane tam były następujące obrazy: 1. „Hitler, śmierć i diabeł” (57×95 cm, 1943), 2. „Bomba atomowa” (68×96 cm, 1945), 3. Egzekucja mieszkańców Poręby Dzierżnej” (82×58 cm, 1946), 4. „Rozstrzeliwanie ludności żydowskiej w Wolbromiu” (83×58 cm, 1946), 5. „Wysiedlanie ludności polskiej” (95×70 cm, 1946), 6. „Krwawa Środa w Olkuszu” (83×58 cm, 1946), 7. „Dzieci – powstańcy warszawscy” (82×58 cm, 1946), 8. „Pożegnanie z matką” (47×70 cm, 1947), 9. „Przejście kanałami” (67×55 cm, 1947), 10. „Na barykadzie” (62×55 cm, 1947), 11. „Walka (powstanie warszawskie)” (61×47 cm, 1947), 12. „Partyzanci w lesie” (62×54 cm, 1949), 13. „Autoportret” (60×88 cm, 1960), 14. „Aresztowanie I” (53×33 cm, 1962), 15. „Syrena warszawska” (50×70 cm, 1963), 16. „Aresztowanie II” (50×70 cm, 1963), 17. „Kopanie wspólnego grobu” (70×50 cm, 1970), 18. „Ranny partyzant” (70×50 cm, 1970), 19. „Spowiedź rannego partyzanta” (70×50 cm, 1971), 20 „Ojciec Maksymilian Kolbe w Oświęcimiu” (82×62 cm, 1978), 21. „Ziemia kryje jeszcze wiele nieznanych zbrodni” (70×50 cm, 1979), 22. „Ojciec Maksymilian Kolbe w celi głodowej” (70×50 cm, 1981) oraz 23. „Ściana Śmierci” (70×50 cm, 1971). Dwa obrazy z tego cyklu przedstawiające walkę i martyrologię narodu polskiego w czasie II wojny światowej („Wysiedlanie ludności polskiej” z 1946 roku oraz „Brzezinka” z 1981 roku) pozostały w muzeum na zawsze. Obraz „Brzezinka” został w 2000 roku przekazany Libiąskiemu Centrum Kultury w Libiążu. W dniach 15-25.01.1984 roku w Miejskim Domu Kultury w Wolbromiu odbyła się kolejna wystawa twórczości ks. Marcina Dubiela zorganizowana z okazji 40 rocznicy powstania PRL oraz 39 rocznicy wyzwolenia Wolbromia. Prezentowane były tam obrazy z cykli „Z lat wojny” oraz „Radość dnia codziennego” składający się z pejzaży, scen rodzajowych i portretów. Cykl „Z lat wojny” w miarę upływu czasu powiększał się, licząc w 1984 roku 27 pozycji. Niektóre obrazy trafiały do muzeów, a w ich miejsce pojawiały się nowe (min. „W drodze do komory gazowej”, „Praca przynosi śmierć”, „Wyprowadzenie profesorów z UJ”). Na wystawie w Wolbromiu w 1984 roku prezentowanych było 27 pozycji z tego cyklu. Były to kolejno: 1. „Hitler, śmierć i diabeł”, 2. „Bomba atomowa”, 3. „Egzekucja mieszkańców Poręby Dzierżnej”, 4. „Rozstrzeliwanie ludności żydowskiej w Wolbromiu”, 5. „Krwawa Środa w Olkuszu”, 6. „Dzieci – powstańcy warszawscy”, 7. „Pożegnanie z matką”, 8. „Przejście kanałami”, Upoważnienie ks. Jerzego Króla do zorganizowania wystawy obrazów ks. Marcina Dubiela w Kurii Diecezjanej w Kielcach – 08.04.1986 r.9. „Na barykadzie”, 10. „Walka (powstanie warszawskie)”, 11. „Partyzanci w lesie”, 12. „Autoportret”, 13. „Aresztowanie” (1), 14. „Syrena warszawska”, 15. „Aresztowanie” (2), 16. „Kopanie wspólnego grobu”, 17. „Ranny partyzant”, 18. „Spowiedź rannego partyzanta”, 19. „Ziemia kryje jeszcze wiele nieznanych zbrodni”, 20. „Ściana Śmierci”, 21. „W drodze do gazu”, 22. „Modlitwa przed egzekucją”, 23. „Do krematorium”, 24. „Likwidacja getta”, 25. Wyprowadzenie dzieci z getta krakowskiego”, 26. „Powrót do Warszawy” oraz 27. „Rok 1939″. Po rozmowie z ks. kanonikiem Marcinem Dubielem, pismem z dnia 08.04.1986 roku ks. bp. kielecki Stanisław Szymecki upoważnił ówczesnego proboszcza parafii w Cieślinie ks. dr. Jerzego Króla do podjęcia wszelkich czynności związanych z zorganizowaniem wystawy jego malarstwa w Kurii Diecezjalnej w Kielcach oraz nadania sali wystawowej jego imienia. Życzeniem Kurii było, by sala im. ks. Marcina Dubiela stanowiła stałą galerię jego dorobku artystycznego, co jednak nie ziściło się. W obrazach ks. Marcina Dubiela szczerości i uczucia było tak wiele jak w pieśniach ludowych i w lirycznej poezji. Ks. Marcin Dubiel malował obrazy nie dla zysku i sławy. Traktował je jak swoje dzieci. Nigdy nie przeznaczał ich do jakiejkolwiek sprzedaży. Często ofiarował je swoim znajomym lub przeznaczał na inne szczytne cele. Drugim polem działalności artysty była rzeźba. Swoimi pracami nawiązywał głównie do tematyki religijnej, ale nie tylko. Rzeźbił również zwierzęta. Pozostawione przez artystę rzeźby możemy podziwiać na cmentarzu parafialnym i rejonie plebanii w Porębie Dzierżnej oraz przy kościele parafialnym w Cieślinie. Ponadto był świetnym muzykiem i dyrygentem, posiadał nieprzeciętny słuch i chciał go wykorzystać do propagowania kultury muzycznej. Nauczał swoich wychowanków śpiewu i gry na instrumentach. Podejmował próby założenia chóru kościelnego. Jako muzyk brał również udział we różnych obrzędach oraz uroczystościach religijnych.